Joxe Zapirainen bertso-malkoak : edo nola arindu arimaren sufrimenduak bertsoen bidez / Pio Perez Aldasoro

Errenteriako Joxe Zapirain bertsolariak, seme bi fusilau ebezala jakin ebanean, kantuan hasi zan, bertsoak egiten. Zergaitik? Galdera horreri erantzun gura izan deutso egileak, bertsolari horren ibilbidea eta bizitza arakatuz. Pio Perez Aldasoro azken urteotan, memoriaren antropologiaren inguruko auziak izan ditu ikerketagai. Besteak beste, biografiak, testigantzak, traumak eta gogoratzeko edo ahazteko moduak landu ditu, gehienbat 1936ko gerra zibla ardatz hartuta. Oroimena lantzen ari zela Errenteriako Joxe Zapirainen bertsoak aurkitu zituen, eta harrigarria iruditu zitzaion bertsolaria kantari hasi izana, negarrari eman beharrean, jakin zuenean bi seme fusilatu zituztela Ondarretako espetxean. Harridura honako galderaren atzean ezkutatu zen: zergatik kantatu zuen aita horrek? Egileak ikerketan zehar aurkitu nahi izan du galdera horri dagokion erantzuna. Era berean, lan honen bidez, egileak partekatu nahi du Nordstrom eta Robben antropologoek, gerraren inguruko ikerketa antropologikoak bildu zituztenean, aditzera eman zutena: gizarte-ikertzaileek arreta handiagoa jartzen zutela gerraren alderdi teknikoa eta historikoa deskribatzen, gerrak pertsonengan dakarren sufrimendua agertzen baino. Hausnarketa ziztakari hori izan da lanaren abiapuntua eta ikerketaren gidaria.