Itzulera baten historia / Martin Ugalde - Ugalde, Martin (1921-2004) (Eleberria (Elkar), 1990)
Exilioak badu alderdi epiko bat, bere gogorrean ere erbestea kausa-eder-jantzi batez hornitzen duena. Baina baditu beste mila alderdi triste ere: eguneroko bizitza zailtzen dizuna, familiak sakabanatu eta zatitzen dituena, seme-alabak ez hemengo ez hango errorik gabe uzten dituena... Guzti horiek agertzen dizkigu Martin Ugaldek elaberri hunkigarri honetan. "Itzulera baten historia" ez da ordea, datu-bilketa, ez da historia huts, fikzioa baizik, literatur sen aparta erakutsi duen egilearen istorio asmatua. Bestalde, Venezuelatik Euskal Herrira datorren neskatxa izuti eta sentibera honen bitartez, Ugaldek gizakia eta beronen bizi-taupadak jartzen dizkigu gailen, indar guztiez, edozein tesiren gainetik.