Azken fusila / Edorta Jimenez - Jimenez, Edorta (Narratiba (Susa), 1994)
Edozein trenbide eraikitzea epopeia itzela da. Are itzelagoa, burdinak ezartzeko lekua haitzetan zulo eginez edota itsasoari lekua kenduz zabaldu izan denean. Preso errepublikanoek eraikin zuten, gerra galdu ostean, Euskal Herrian eraiki den azken burdinbidea, elaberri honetakoa, alegia. Garaia ere maki(s)en epopeia amaitu zenekoa da. Eta lekua eta garaia zehazturik, pertsonaien beraien epopeia geratzen zaigu: itsasoak hausten urteak eman dituen kapitainaren epopeia, erretiradan ihesi datorren gerrileroarena, lan-behartuetan diharduten presoena edo, nola ez, utopiaren bila bizi diren emakumeena. Epopeia edo mentura, "Azken fusila" elaberri hau, titulutik bertatik hasita, joan den mundu baten ikurra dugu. Izan ere mundu horren seme-alabak gara-eta, oraingo gure presentea ulertzeko ahaleginik ere bada hemen, idazkeraz, estiloz eta tempoz berria den Edorta Jimenezen nobela honetan.